Post image
“Bizi birbirimize yeniden bağlayacak olan tek şey sevgi”

Güney Kore’nin Oscar adayı Possible Love ile sekiz yıl aradan sonra sinemaya dönen yönetmen Lee Chang-dong; sınıfsal eşitsizlikleri, emeğin giderek değersizleşmesini ve insan ilişkilerinin geleceğini anlattı

 

Umur Çağın TAŞ

 Güney Kore sinemasının en önemli yönetmenlerinden Lee Chang-dong, sekiz yıllık aranın ardından Possible Love ile beyazperdeye geri döndü. Bilhassa Burning ile tanınan yönetmenin son filmi, 83. Venedik Film Festivali’nde Jüri Büyük Ödülü, yani Gümüş Aslan’ı kazanmasının ardından ülkesinin En İyi Uluslararası Film Oscar’ı için resmî adayı olarak da seçildi aynı zamanda.

Film, birbirinden farklı dünyalarda yaşayan iki evli çiftin yollarının kesişmesiyle gelişen bir hikâyeyi konu alıyor. İşini kaybettikten sonra hayatını yeniden kurmaya çalışan Ho-seok (Sul Kyung-gu) ve eşi Mi-ok (Jeon Do-yeon), işçi sınıfının yaşadığı sorunları belgeselleştirmek isteyen yönetmen Ye-ji (Cho Yeo-jeong) ve varlıklı iş insanı eşi Sang-woo’nun (Zo In-sung) dünyasına dahil oluyor. Kamera önünde başlayan bu karşılaşma, iki çiftin bastırılmış arzularını, kırgınlıklarını ve birbirleriyle kurdukları ilişkileri sorguladıkları da bir yüzleşmeye dönüşüyor zamanla.

Ödül sezonu boyunca sıklıkla adını duymayı beklediğimiz yapımın Netflix kitaplığında yerini almasından önce biz de basın toplantısında on yılı aşkın süredir bu senaryoyu geliştiren Lee Chang-dong’la bir araya geldik. Usta yönetmene filmin oyuncuları Jeon Do-yeon ile Sul Kyung-gu da eşlik etti. Üçlü, kapitalizmin ve teknolojinin emek üzerindeki etkisini, insanların birbirine yeniden yaklaşabilmesinin nasıl mümkün olacağını, filmin gerçek hayattaki trajik bir olaydan doğuşunu konuştu.

Possible Love’ın çıkış noktası, yıllar evvel Güney Kore’de yaşanan gerçek bir işçi direnişi. Bu hikâyeyi neden bu kadar uzun bir süre sonra anlatmaya karar verdiniz? Bir noktada belgesel sinemacının bakışını anlatının merkezine yerleştirmek fikri nasıl oluştu?

Lee Chang-dong: Aslında bu hikâyeyi ilk olarak on yılı aşkın süre önce, dramatik bir uzun metrajlı film olarak anlatmayı düşünmüştüm. Kore’deki büyük bir şirketin toplu işten çıkarma kararının ardından işçiler greve gitmiş, bu grev de devletin son derece sert müdahalesiyle karşılaşmıştı. Olayların toplum üzerinde çok ağır sonuçları olmuştu. Senaryoyu yazmış, ön hazırlıklara başlamıştım. Ancak sürekli kendimi sorguladım. Bu insanların hikâyesini kurmaca bir film aracılığıyla anlatmanın benim için anlamı ne? Dahası, onların yaşadıklarını anlatmaya gerçekten hakkım var mı?

Gerçek insanların hayatlarına ve acılarına yaklaştıkça bu sorulara ikna edici yanıtlar bulmakta zorlandım. Yıllar sonra ortak senaristim Oh Jung-mi, hikâyeye bir belgesel sinemacının bakışını dahil etmemizi önerdi. Benim için asıl dönüm noktası bu oldu. Çünkü o zaman filmin yalnızca başkalarının acılarıyla ilgili olmadığını, aynı zamanda benim bir sinemacı olarak kendi hikâyemle de ilgili olduğunu fark ettim.

Film ilk bakışta farklı sınıflardan gelen iki çiftin karşılaşmasını anlatıyor gibi görünse de aslında bundan daha geniş bir meseleye uzanıyor. Özellikle emeğin, işin ve insanın kendi kimliğini kurma biçiminin giderek değiştiği bir dünyayı ele alıyorsunuz. Filmin politik arka planını nasıl tanımlarsınız?

Lee Chang-dong: Filmin yüzeyinde sınıfsal ayrım ve farklı sınıflara mensup insanlar arasındaki çatışma varmış gibi görünebilir. Ancak ben bundan daha derin bir meseleye odaklanmak istedim. Sınıflar arasındaki ayrımdan ziyade emek ve sermaye arasındaki ilişkiyi araştırmak istedim.

Bahsettiğim gerçek olay yaşandığında, bunun işçi hareketlerini ve emek meselelerini gelecekte kökten değiştirecek bir dönüm noktası olduğunu düşünmüştüm. O andan itibaren işçi haklarının artık eskisi gibi korunamayacağını hissettim. Genel kamuoyu da işçilerin haklarından ziyade şirketlerin üretkenliğine ve kazançlarına odaklanmaya başlamıştı. Başka bir deyişle, neoliberalizmin giderek güçleneceğini öngörüyordum.

Bugün yapay zekânın hayatımıza girmesiyle emeğin değerinin ortadan kaybolma ihtimalini çok daha fazla konuşuyoruz. Geçmişte insanlar yaptıkları iş üzerinden kendi kimliklerini tanımlayabiliyor, bu kimlik de diğer insanlarla ilişkiler kurmalarının temelini oluşturuyordu. Şimdi ise işimizi kaybettiğimizde yalnızca ekonomik güvencemizi değil, kendimize dair algımızı da kaybetme tehlikesiyle karşı karşıya kalıyoruz. Filmde Steve Jobs gibi bir figür üzerinden de bu gücü sembolize etmek istedim. Sermaye ile büyük teknolojinin bir araya gelmesinin hayatlarımızı nasıl etkilediğini düşünmeye davet ediyorum izleyiciyi.

Filmde Ho-seok’u yalnızca işini kaybetmiş bir adam olarak değil, ailesine karşı büyük bir sorumluluk hisseden ve yaşadığı travmanın ardından kendini ifade etmekte zorlanan biri olarak görüyoruz. Karakterin fiziksel hareketleri, ellerini kullanma biçimi ve sessizliği de çok şey anlatıyor. Bu karakteri inşa ederken nasıl bir yol izlediniz?

Sul Kyung-gu: Ho-seok, işten çıkarılmadan önce de ailesine karşı son derece güçlü bir sorumluluk duygusu taşıyan biri. Kız kardeşinin bütün borçlarını ödeyecek kadar ailesini düşünen bir insan. Ancak işten çıkarılma süreci ve grev sırasında maruz kaldığı baskı, hem fiziksel hem de ruhsal açıdan çok ağır yaralar bırakıyor.

Bütün bunların sonucunda duygularını artık içinde tutamaz hâle geliyor. Bir noktadan sonra dili de değişiyor. Kendini sözcüklerle değil, beden diliyle ifade etmeye başlıyor. Bu yüzden karakteri çalışırken hareketlerine, en küçük fiziksel ayrıntılara odaklandım. Ellerini nasıl kullandığına, bedeninin nasıl hareket ettiğine baktım. Kaybettiği güven duygusunu ve özgüvenini bu ayrıntılarda göstermek istedim. Umutsuzluk, üzüntü ve hepsinden önemlisi öfke, bazen istemsizce ve şiddetli biçimde bedeninden dışarı taşıyor.

Mi-ok’un hikâyesinde özellikle gökkuşağıyla ilgili iki sahne dikkat çekiyor. Çocukken annesinin gökkuşağına verdiği tepkiyle yetişkin olduğunda kendi çocuğunun aynı şeye duyduğu heyecan karşısında gösterdiği tepki birbirinden çok farklı. Bu sahneye yaklaşımınız nasıldı?

Jeon Do-yeon: Gökkuşağı, Mi-ok’un çocukluğu ve yetişkinliği açısından farklı anlamlar taşıyor. Çocukken gördüğü gökkuşağı, özgür iradesinin elinden alınmasını temsil ediyor. Annesi, onun istediği şeyi yapmasına izin vermiyor; dolayısıyla o an, kendi özgürlüğünün engellendiği bir anıya dönüşüyor. Yetişkin olduğunda gördüğü gökkuşağı ise ona çocukluğunu hatırlatmakla birlikte bambaşka bir anlam kazanıyor. Bu kez kendi özgür iradesini kullanarak özgürlüğünü bulmaya çalışıyor. Dolayısıyla aynı gökkuşağı, hayatının iki farklı döneminde Mi-ok için birbirinden çok farklı şeyler ifade ediyor.

Senaryoyu ilk okuduğunuzda tepkiniz ne oldu? Özellikle karakterlerinizle ilgili zihninizde hemen yer eden bir şey var mıydı?

Jeon Do-yeon: Bu projeye senaryoyu okumadan önce evet dememin en önemli nedeni Lee Chang-dong’un filmi olmasıydı. Senaryoyu elime aldığımda ise yönetmenin işten çıkarılan işçi ve ailesinin hikâyesini anlatmayı ne kadar uzun zamandır istediğini bildiğim için bunu nasıl ele alacağını çok merak ediyordum. Filmin adının Possible Love olması da ilgimi çekmişti. Bu anlatının içine nasıl bir aşk hikâyesi yerleştireceğini düşünüyordum.

Senaryoyu bitirdiğimde Lee Chang-dong’un bu hikâyeyi on yılı aşkın süredir nasıl içinde taşıdığını ve geliştirdiğini çok net görebildim. Okuduktan sonra bende bıraktığı duygusal etki uzun süre devam etti. Mi-ok’u nasıl anlayacağımı, onun karmaşık duygularını nasıl yorumlayacağımı düşünmeye başladım. Ancak bu içsel sorgulama çok uzun sürmedi. Çünkü role nasıl yaklaşmak istediğimi aslında biliyordum. Karaktere hazırlanırken tek yapmak istediğim repliklerimi ezberlemek oldu. Bunun dışında sete tamamen boş bir zihinle gitmeyi tercih ettim. Hepimiz nasıl bir hikâye anlatacağımızın ve neler hissetmemiz gerektiğinin farkındaydık zaten. Bu yüzden karakterlerimize zorlamadan girebildik. Geri kalan her şey kendiliğinden, çok doğal bir biçimde gelişti.

Sul Kyung-gu: Benim için de durum benzerdi. Lee Chang-dong’la üçüncü filmim ve onun senaryolarında hep aynı şeyi hissediyorum; okumayı bitirdiğinizde sanki çok iyi yazılmış bir edebiyat eseri okumuşsunuz gibi oluyor. Bu senaryoyu bitirdiğimde içimde o kadar çok şey birikmişti ki ne yapacağımı bilemedim. Ho-seok karakterinin bende bıraktığı duygusal etki de uzun süre devam etti.

Lee Chang-dong’la daha önce yaptığım işlerde de olduğu gibi, bu kez de karakterle karşılaştığımda nasıl altından kalkacağım diye endişelenmeye başladım. Çok fazla düşünsem de bir yere varamadım. Fakat karaktere girmem gerektiğinde duygularımla temas kurmam ve sete o şekilde gitmem gerektiğini biliyordum. Ancak o zaman her şeyin doğal biçimde gelişeceğine inanıyordum. Kendimi karakterimin duygularına bırakıp onun güvensiz ve rahatsız edici dünyasına adım atmak istedim.

Possible Love’ın bir Netflix yapımı olarak dünya çapında izleyiciyle buluşması da Güney Kore sineması açısından ilginç bir döneme denk geliyor. Kore yapımları uluslararası platformlarda büyük başarı kazanırken yerel sinema endüstrisi de çeşitli sorunlarla mücadele ediyor. Siz bu dönüşümü nasıl değerlendiriyorsunuz?

Lee Chang-dong: Yayın platformlarının geniş erişimi sayesinde Kore yapımları dünya çapında büyük bir ilgi ve sevgi gördü. Bu başarı elbette sektöre olumlu bir enerji kazandırdı. Ancak işin bir de diğer tarafı var. Pandemi döneminde Kore’deki sinema salonlarının yaklaşık iki yıl boyunca çok sıkı kısıtlamalar nedeniyle neredeyse tamamen kapanması, film endüstrisini ciddi biçimde etkiledi. Sinemaların yaşadığı bu kriz, yayın platformlarının yükselişiyle birleşince sektörde bir dengesizlik ortaya çıktı. Son yıllarda bu sorunları aşmak için hepimiz farklı yollar arıyoruz.

Possible Love bu açıdan anlamlı bir girişim olarak görülebilir. Çünkü yayın platformlarıyla sinema salonlarının birbirine karşıt, birinin kazancının diğerinin kaybı anlamına geldiği sıfır toplamlı bir oyunun tarafları olmak zorunda olmadığını gösteriyor. Birlikte var olabilecekleri ve birbirlerine fayda sağlayabilecekleri bir modelin mümkün olduğuna inanıyorum.

Filmin adı Possible Love. Alışıldık aşk hikâyelerinden farklı olarak burada asıl mesele, insanların birbirlerine âşık olmalarından çok, hayatın onları değiştirmesinden sonra aralarında nasıl bir sevginin mümkün olabileceği. İzleyicinin filmden bu soruyla ayrılmasını mı istediniz?

Lee Chang-dong: Evet. Filmin adı da Possible Love ve izleyiciye sevginin kendisi hakkında sorular yöneltmek istedim. Yalnızca romantik aşktan değil, insanlar arasında mümkün olabilecek her türlü sevgiden bahsediyorum. Filmde işini kaybetmiş bir işçinin ailesini ve onların hayatlarını kayda alan bir belgesel sinemacının bakışını izliyoruz. Bir kamerayı yerinden kaldırıp bir insanı ya da bir olayı filme aldığınızda, kameranın arkasındaki kişi bir güce sahip oluyor. Dolayısıyla bu soru, kamera karşısındaki ve arkasındaki insanlar için de geçerli; arkadaşlıklar ve evlilikler için de.

İnsanlar giderek daha fazla yalnızlaşıyor, birbirlerinden uzaklaşıyor ve aralarındaki bölünmeler derinleşiyor. Bugün bütün bunların yeniden iyileşmesinin, eski bağların onarılmasının mümkün olmadığı hissine kapılabiliyoruz. Ben ise bizi yeniden birbirimize bağlayacak şeyin ne olduğunu sorgulamak istedim. Kırılmış ilişkileri ne iyileştirebilir? Sanırım bunun yanıtı sevgi. Bazen mümkün görünmese bile bizi iyileştirecek ve yeniden birbirimize bağlayacak olan tek şey yine sevgi.

(Oksijen O2, 9.11.2026)

Bu Yazıya Hiç Yorum Yapılmadı.

SİZ DE YORUM YAZIN